Năng lượng xanh là gì?

Bạn sẽ học được gì

• Giải thích “tái tạo” nghĩa là gì và cho ví dụ.
• Nêu cách EPA định nghĩa điện xanh và phạm vi áp dụng.
• Nhận ra rằng nguồn tái tạo vẫn có thể gây tác động môi trường.

Cần biết trước

Không cần kiến thức chuyên môn; các thuật ngữ được giải thích ngay trong bài.

“Tái tạo” nghĩa là gì?

Năng lượng tái tạo dùng nhiên liệu tự phục hồi trong thời gian ngắn và không cạn đi. Những nguồn như vậy gồm mặt trời, gió, nước chuyển động, vật liệu hữu cơ từ thực vật và chất thải đủ điều kiện, và nhiệt của Trái Đất.

Ví dụ giúp phân biệt. Nắng ngày mai vẫn đến sau khi ta dùng nắng hôm nay. Gió thổi tiếp, nước vẫn chảy. Ngược lại, điện thông thường đến từ nhiên liệu hóa thạch, hoặc từ phân hạch uranium.

Cách chia này chưa nói nguồn nào “sạch” tuyệt đối. Nó chỉ trả lời một câu hỏi: nguồn nhiên liệu có tự phục hồi nhanh hay không.

Điện xanh được định nghĩa thế nào?

Theo EPA, điện xanh là một tập con của năng lượng tái tạo. Đó là những nguồn và công nghệ tái tạo mang lại lợi ích môi trường lớn nhất. Trong thị trường tự nguyện của Hoa Kỳ, điện xanh là điện sản xuất từ mặt trời, gió, địa nhiệt, khí sinh học, sinh khối đủ điều kiện và thủy điện nhỏ tác động thấp.

Còn một điều kiện nữa. Để được tính là điện xanh, điện tái tạo đó phải vượt quá mức luật hoặc quy định bắt buộc. Nói cách khác, nó mang tính tự nguyện hoặc là phần vượt quy định. Khách hàng thường mua điện xanh vì mức phát thải bằng không và lợi ích giảm dấu chân các-bon.

Hãy chú ý phạm vi. Đây là định nghĩa của thị trường tự nguyện Hoa Kỳ. Ở nơi khác, thuật ngữ và điều kiện có thể khác, nên không nên lấy nó làm định nghĩa chung cho mọi quốc gia.

Nguồn tái tạo có hoàn toàn không gây tác động môi trường không?

Không. Lợi ích của năng lượng tái tạo là đáng kể, nhưng một số công nghệ tái tạo vẫn tác động đến môi trường. Ví dụ, thủy điện lớn có thể gây đánh đổi về thủy sản và sử dụng đất. Vì vậy EPA chỉ xếp thủy điện nhỏ tác động thấp vào điện xanh.

So sánh với điện thông thường cho thấy sự khác biệt về chi phí môi trường. Nhiên liệu hóa thạch gây tác động khi khai thác, khoan hoặc chiết tách, và thải khí nhà kính cùng ô nhiễm không khí khi đốt. Điện hạt nhân không thải khí nhà kính khi phát điện, nhưng cần khai thác, chiết tách và lưu giữ lâu dài chất thải phóng xạ.

Điểm rút ra là các nguồn điện không có cùng lợi ích và chi phí môi trường. Nhãn “xanh” cho biết một nguồn nằm trong định nghĩa nào đó. Nó chưa thay thế việc xem từng dự án.

Ví dụ trong đời sống

Giả sử một công ty ở Hoa Kỳ muốn mua điện xanh. Bước đầu, họ hỏi điện đến từ nguồn nào. Mặt trời, gió, địa nhiệt, khí sinh học, sinh khối đủ điều kiện hay thủy điện nhỏ đều nằm trong danh sách của EPA.

Bước hai, họ hỏi điện đó có vượt quá yêu cầu bắt buộc không. Nếu chỉ làm đúng điều luật đòi hỏi, điện đó chưa được tính là điện xanh theo định nghĩa này. Bước ba, họ xem tác động của chính dự án, ví dụ đập thủy điện ảnh hưởng đến cá và đất ra sao.

Hiểu lầm thường gặp

Tái tạo và điện xanh chưa phải một. Điện xanh là tập con hẹp hơn của năng lượng tái tạo trong định nghĩa của EPA.

Mọi nguồn tái tạo đều không gây tác động môi trường là điều chưa đúng. Thủy điện lớn là ví dụ có đánh đổi về thủy sản và đất.

Định nghĩa của EPA chỉ áp dụng cho thị trường tự nguyện Hoa Kỳ. Nó không phải quy ước toàn cầu.

Câu hỏi thường gặp

EPA có tính điện gió là điện xanh không?

Có. Mặt trời, gió, địa nhiệt, khí sinh học, sinh khối đủ điều kiện và thủy điện nhỏ tác động thấp đều nằm trong ví dụ của EPA.

Mọi thủy điện có cùng tác động không?

Không. Thủy điện lớn có thể đánh đổi về thủy sản và sử dụng đất, nên EPA chỉ tính thủy điện nhỏ tác động thấp.

Nhãn “xanh” có đủ để đánh giá một dự án không?

Chưa đủ. Cần xem nguồn, điều kiện vượt quy định và tác động thực tế của dự án đó.

Tóm tắt

• Tái tạo là nguồn nhiên liệu tự phục hồi nhanh và không cạn đi.
• Theo EPA, điện xanh là tập con của điện tái tạo, trong thị trường tự nguyện Hoa Kỳ.
• Nguồn nào cũng có đánh đổi, nên cần xem từng dự án.