Watt và watt-giờ khác nhau thế nào?

Bạn sẽ học được gì

• Nói đúng câu hỏi mà W và Wh trả lời.
• Theo quan hệ công suất nhân thời gian.
• Phân biệt năng lượng pin với khả năng cấp công suất.

Cần biết trước

Đọc bài nền tảng được liên kết ở phần điều kiện tiên quyết. Bài này chỉ giải thích nguyên lý, không yêu cầu lắp hay tháo thiết bị.

Watt là tốc độ sử dụng năng lượng

Một thiết bị cần công suất khi đang hoạt động. Watt là đơn vị đo công suất đó tại một thời điểm. Chỉ biết watt chưa cho biết thiết bị đã hoạt động bao lâu.

Hãy hỏi “lúc này dùng điện nhanh đến đâu?” khi gặp thông số công suất. Câu trả lời không giống câu hỏi “cả buổi đã dùng bao nhiêu năng lượng?”.

• Khoảng dùng ngắn hơn
• Khoảng dùng dài hơn

Watt-giờ tính cả khoảng thời gian

Nếu công suất không đổi, nhân công suất với thời gian tính bằng giờ cho năng lượng tính bằng watt-giờ. Cùng một đèn nhưng để sáng lâu hơn sẽ dùng nhiều năng lượng hơn.

Nếu công suất thay đổi, có thể chia thành các khoảng có mức dùng tương đối ổn định, tính năng lượng từng khoảng rồi cộng. Đây là cách đọc quan hệ giữa tốc độ và lượng tích lũy, không phải thêm chữ “giờ” để đổi tên cùng đại lượng.

Đọc pin và đầu ra mà không trộn thông số

Thông số năng lượng của pin trả lời pin có thể cung cấp một lượng năng lượng ra sao trong phạm vi mô tả. Thông số công suất nói về tốc độ cấp hoặc dùng điện. Hai câu hỏi cần được giữ tách biệt khi xem một thiết bị lưu trữ.

Trong mô hình lý tưởng, chia năng lượng dùng được cho công suất tải không đổi cho thời gian. Đây là suy luận từ quan hệ công suất và năng lượng; không tự dự báo thời gian thật nếu chưa biết điều kiện sử dụng.

Ví dụ để tự kiểm tra

Ví dụ giả định, không phải số đo của một thiết bị cụ thể. Đèn thứ nhất dùng 10 W trong 3 h: lấy công suất nhân với thời gian được 30 Wh. Đèn thứ hai dùng 40 W nhưng chỉ bật 1 h: được 40 Wh. Đèn thứ hai có công suất gấp bốn lần, nhưng tổng năng lượng chỉ hơn khoảng một phần ba vì nó bật ngắn hơn.

Nếu công suất đổi giữa buổi thì cộng từng khoảng: 10 W trong 2 h cho 20 Wh, rồi 40 W trong 1 h cho 40 Wh, tổng cộng 60 Wh. Làm theo chiều ngược lại, 30 Wh cấp cho tải 10 W kéo dài 3 h (năng lượng chia công suất). Chỉ nhìn công suất thì chưa biết đèn nào dùng nhiều năng lượng hơn; cần cả thời gian.

Câu hỏi thường gặp

Wh có phải watt mỗi giờ không?

Không. Ở đây năng lượng bằng công suất nhân thời gian, không chia thời gian.

Công suất lớn có luôn tốn nhiều năng lượng hơn không?

Chỉ khi so trong điều kiện thời gian phù hợp; dùng lâu hay ngắn cũng quan trọng.

Tóm tắt

• Watt đo công suất.
• Watt-giờ đo năng lượng tích lũy theo thời gian.
• Muốn so năng lượng phải xét cả công suất và thời gian.