Bỏ qua tới nội dung
LSLab

Tái chế vòng kín khác tái chế vòng hở ra sao?

  • Khởi động
  • Bài viết
  • Từ 10 tuổi
  • 6 phút đọc
Lon nhôm đã qua sử dụng trên băng chuyền phân loại, cạnh một kiện nhôm ép tại cơ sở tái chế.

Tái chế vòng kín đưa vật liệu đã dùng trở lại làm nguyên liệu cho cùng loại sản phẩm, với mục tiêu giữ nguyên tính chất qua các vòng. Tái chế vòng hở làm ra một vật liệu khác, thường kém hơn về cấp và độ tinh sạch, và cuối cùng vật liệu thành rác. Khác biệt nằm ở chỗ vật liệu có quay lại được vòng sử dụng hay không.

Mục lục
Vòng kín quay về điểm xuất phát với vật liệu như cũ; vòng hở đi một chiều, vật liệu nhỏ dần rồi thành đống rác.
  • Khung vòng kín (bên trái)
  • Bốn ô vuông bằng nhau (vật liệu giữ nguyên)
  • Mũi tên xanh nối thành vòng
  • Khung vòng hở (bên phải)
  • Hàng ô vuông nhỏ dần
  • Đống tam giác ở cuối (rác)

Bạn sẽ học được gì

Cần biết trước

Chỉ cần biết tái chế là dùng lại vật liệu từ đồ đã bỏ. Các thuật ngữ khác được giải thích trong bài.

Tái chế vòng hở diễn ra thế nào?

Trong vòng hở, vật liệu đi một chiều rồi thành rác. Tái chế vòng hở nghĩa cơ bản là vật liệu không được tái chế mãi mãi; cuối cùng nó bị loại khỏi vòng sử dụng và thành rác. Vòng tái chế đó tạo ra một vật liệu khác, thường có cấp và độ tinh sạch thấp hơn vật liệu ban đầu.

Một ví dụ: tái chế chai nước ngọt polyester cho ra sợi polymer, có thể cung cấp cho nhà sản xuất thảm. Nhưng thảm khó tái chế vì là sản phẩm phức tạp hơn. Khi một vật liệu sống vài đời mà ngày càng kém dùng được, kém tinh sạch hoặc kém an toàn trên đường ra bãi chôn lấp, người ta thường gọi là tái chế hạ cấp.

Vòng hở vẫn có ích. Nó trì hoãn việc thải bỏ và làm chậm việc khai thác tài nguyên mới, nhưng không phải lời giải cuối cùng cho vấn đề.

Chai thành sợi, sợi thành thảm, thảm thành rác: mỗi bước vật liệu kém dùng lại hơn.
  • Chai (hình chai có cổ)
  • Sợi polymer (ba đường lượn)
  • Thảm (tấm chữ nhật có sọc)
  • Bãi chôn lấp (đống tam giác)
  • Các bước nối tiếp (mũi tên)
  • Mức dùng lại được giảm dần (bốn cột thấp dần)

Tái chế vòng kín khác ở chỗ nào?

Trong vòng kín, vật liệu quay về làm đúng sản phẩm cũ. Đó là khái niệm bền vững hơn: trong một vòng kín lý tưởng, vật liệu có thể được tái chế vô hạn mà tính chất không bị suy giảm. Sản phẩm đã dùng được chuyển ngược về nguyên liệu, nên có thể làm lại chính sản phẩm ấy nhiều lần.

Ví dụ là lon nước ngọt: gần như toàn bộ nhôm tái chế từ lon phù hợp để làm lại chính những lon đó.

Còn một điều kiện nữa. Trong vòng kín không được để tạp chất hay chất độc tích lũy qua nhiều vòng, vì chúng có thể làm sản phẩm thứ cấp kém an toàn hơn. Mặt còn lại của vòng kín là thải bỏ phân hủy được: thứ không tái chế được hoặc là phụ phẩm của sản xuất nên quay về môi trường mà không gây hại.

Điều gì quyết định vật liệu đi vòng nào?

Độ tinh sạch của vật liệu và thiết kế của sản phẩm. Muốn dùng lại vật liệu trong cùng một sản phẩm hay sản phẩm mới, cần tách chúng ra ở dạng tinh sạch. Mức tái chế được của một sản phẩm thường liên quan tới thiết kế sản phẩm đó.

Hai điều này nối với hai khác biệt ở trên. Vòng hở thường ra vật liệu có độ tinh sạch thấp hơn; vòng kín đòi hỏi tạp chất không tích lại.

Nếu tạp chất không được loại, chúng tích lại qua mỗi vòng: càng đi nhiều vòng càng nhiều chấm đỏ.
  • Ba chặng của vòng (ba ô chữ nhật)
  • Mũi tên nối thành vòng
  • Tạp chất (các chấm đỏ tăng dần)

Ví dụ trong đời sống

Hãy nghĩ tới chai nước ngọt và lon nhôm. Chai polyester làm thành sợi cho thảm là một vòng hở: thảm khó tái chế nên vật liệu dần đi tới chỗ thành rác. Lon nhôm làm lại thành chính những lon đó là một vòng kín.

Hiểu lầm thường gặp

Cứ tái chế là vòng kín. Nhiều trường hợp chỉ trì hoãn rác: vật liệu mất dần chất lượng và không quay lại được quy trình cũ.

Vòng hở vô ích. Nó trì hoãn thải bỏ và làm chậm khai thác tài nguyên mới, dù chưa phải lời giải cuối cùng.

Vòng kín không cần lo về an toàn. Tạp chất tích lũy qua nhiều vòng có thể làm sản phẩm thứ cấp kém an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Tái chế hạ cấp là gì?

Là khi vật liệu sống vài đời nhưng ngày càng kém dùng được, kém tinh sạch hoặc kém an toàn trên đường ra bãi chôn lấp.

Lon nhôm thuộc vòng nào?

Gần như toàn bộ nhôm tái chế từ lon nước ngọt phù hợp để làm lại chính những lon đó, nên đây là ví dụ của vòng kín.

Vì sao thảm khó tái chế?

Thảm khó tái chế vì là sản phẩm phức tạp hơn.

Tóm tắt

  • Vòng kín quay về làm đúng sản phẩm cũ mà vật liệu không suy giảm; vòng hở ra vật liệu khác, kém hơn.
  • Vòng hở trì hoãn rác và làm chậm khai thác mới, nhưng cuối cùng vật liệu thành rác.
  • Độ tinh sạch, tạp chất và thiết kế sản phẩm quyết định vật liệu đi vòng nào.

Thuật ngữ trong bài

Tên tiếng Việt, tên tiếng Anh và nghĩa dùng trong bài. Di chuột, chạm hoặc dùng phím Tab tới từ có gạch chân chấm để xem giải thích ngay khi đọc.

tái chế vòng kínclosed-loop recycling
Tái chế đưa vật liệu đã dùng về nguyên liệu để làm lại cùng loại sản phẩm, nhiều lần mà tính chất không suy giảm.
tái chế vòng hởopen-loop recycling
Tái chế làm ra vật liệu khác, thường kém hơn, và cuối cùng vật liệu thành rác.
tái chế hạ cấpdowncycling
Cách tái chế mà vật liệu sống vài đời nhưng ngày càng kém dùng được, kém tinh sạch hoặc kém an toàn.
tạp chấtcontaminant
Chất lẫn vào vật liệu tái chế; nếu tích lũy qua nhiều vòng có thể làm sản phẩm kém an toàn.
độ tinh sạchpurity
Mức vật liệu không lẫn thứ khác; cần có độ tinh sạch để dùng lại trong cùng hoặc sản phẩm mới.

Bài này chưa được đánh dấu là đã xem

Thấy nội dung sai hoặc chưa an toàn?

Báo cho quản trị viên qua email. Thư có sẵn tên bài và đường dẫn.

Báo lỗi bài này
Xem tất cả bài của chủ đề

Nguồn

Các nguồn này viết cho người đọc lớn hơn. Nếu thấy khó, hãy đọc cùng người lớn.