Điện năng tiêu thụ khác công suất ghi trên nhãn thế nào?

• Thiết bị có nhãn công suất
• Đồ thị: mức trên nhãn (đỏ nét đứt) và mức dùng thực (xanh)

Bạn sẽ học được gì

• Phân biệt công suất ghi trên nhãn với điện năng tiêu thụ.
• Tính điện năng từ công suất và số giờ dùng.
• Giải thích vì sao điện năng thực tế có thể lệch so với nhãn.

Cần biết trước

Không cần kiến thức trước. Chỉ cần biết thiết bị điện càng "khỏe" thì rút càng nhiều điện.

Công suất ghi trên nhãn nói điều gì?

Nhãn cho biết thiết bị rút ra bao nhiêu điện. Tài liệu của Hội đồng Khuyến nông Virginia (Virginia Tech) nói công suất của phần lớn thiết bị được dập ở đáy hoặc mặt sau, hoặc trên nhãn. Công suất ghi là công suất mà thiết bị rút ra.

Nhiều thiết bị có nhiều mức cài đặt, nên lượng điện thực tế phụ thuộc vào mức đang dùng.

Điện năng tiêu thụ được tính thế nào?

Điện năng bằng công suất nhân thời gian. Cũng theo tài liệu này, điện năng mỗi ngày tính bằng kilowatt-giờ là công suất (W) nhân số giờ dùng mỗi ngày rồi chia cho 1.000, vì một kilowatt (kW) bằng 1.000 watt.

Ví dụ trong tài liệu: một quạt cửa sổ 200 W dùng 4 giờ mỗi ngày trong 120 ngày một năm tiêu thụ 96 kWh.

• Công suất lớn, dùng ngắn
• Công suất nhỏ, dùng lâu
• Chiều cao là công suất, chiều rộng là thời gian

Cần phân biệt thêm với dung lượng năng lượng. Bộ Năng lượng Hoa Kỳ viết rằng dung lượng năng lượng là tổng lượng năng lượng có thể lưu trữ, còn công suất của kho lưu trữ là lượng năng lượng có thể được giải phóng tại một thời điểm.

Vì sao hai con số có thể lệch nhau?

Vì nhãn là một mức, còn điện năng là cả quá trình. Tài liệu của Virginia Tech nêu ba nguyên nhân thường gặp.

Thứ nhất, thiết bị chạy rồi nghỉ. Tủ lạnh dù luôn bật vẫn chạy và nghỉ luân phiên để giữ nhiệt độ bên trong. Để ước tính số giờ nó chạy ở công suất tối đa, tài liệu khuyên chia tổng thời gian cắm điện cho ba.

• Mức công suất trên nhãn
• Công suất thực: chạy rồi nghỉ

Thứ hai, lúc khởi động. Khi khởi động động cơ, đồng hồ đo cho thấy dòng điện lớn gấp khoảng ba lần so với khi chạy êm.

Thứ ba, khi đã tắt. Nhiều thiết bị vẫn rút một lượng điện nhỏ khi đã tắt bằng công tắc, gọi là tải chờ.

• Đỉnh lúc khởi động
• Mức rất nhỏ khi đã tắt
• Thiết bị đã tắt

Ví dụ trong đời sống

Lấy ví dụ quạt cửa sổ ở trên. Nhãn chỉ ghi 200 W, là công suất. Muốn biết nó tốn bao nhiêu điện cả năm, phải biết nó chạy mấy giờ mỗi ngày và bao nhiêu ngày. Với 4 giờ mỗi ngày trong 120 ngày, tài liệu tính ra 96 kWh. Nếu quạt chạy lâu hơn, con số này tăng, còn nhãn vẫn là 200 W.

Hiểu lầm thường gặp

Công suất trên nhãn là điện thiết bị dùng mỗi giờ. Nhãn cho biết công suất, tức mức rút điện. Điện năng còn phụ thuộc thời gian dùng.

Thiết bị luôn rút đúng công suất ghi trên nhãn. Nhiều thiết bị có nhiều mức cài đặt, nên lượng điện thực tế phụ thuộc mức đang dùng.

Tắt công tắc là hết tốn điện. Nhiều thiết bị vẫn rút một lượng điện nhỏ khi đã tắt.

Câu hỏi thường gặp

Công suất và điện năng khác nhau thế nào?

Công suất là mức điện thiết bị rút ra, tính bằng watt. Điện năng là công suất nhân thời gian dùng, tính bằng kilowatt-giờ.

Tính kWh từ watt như thế nào?

Lấy công suất (W) nhân số giờ dùng rồi chia cho 1.000.

Vì sao tủ lạnh không tốn đúng công suất trên nhãn?

Vì nó chạy và nghỉ luân phiên để giữ nhiệt độ bên trong.

Tải chờ là gì?

Là lượng điện nhỏ mà thiết bị vẫn rút khi đã tắt bằng công tắc.

Tóm tắt

• Công suất trên nhãn là mức điện thiết bị rút ra; điện năng là công suất nhân thời gian dùng.
• Điện năng mỗi ngày tính bằng kilowatt-giờ bằng watt nhân số giờ rồi chia cho 1.000.
• Chế độ cài đặt, chu kỳ chạy nghỉ, lúc khởi động và tải chờ làm điện năng thực tế lệch nhãn.