Bộ ghép kênh lựa chọn tín hiệu ra sao?
- Khởi động
- Bài viết
- Từ 10 tuổi
- 5 phút đọc

Bộ ghép kênh (multiplexer, viết tắt MUX) là mạch nhận nhiều tín hiệu vào và chỉ cho một tín hiệu đi ra. Tín hiệu nào được đi qua do tín hiệu chọn quyết định. Nó giống một công tắc nhiều đường mà người bấm là một mạch khác.
Mục lục
- Bốn tín hiệu vào (bốn đường bốn màu)
- Bộ ghép kênh (hình thang)
- Một tín hiệu ra (đường xanh có mũi tên)
- Đầu vào điều khiển (chân có chấm)
Bạn sẽ học được gì
- Mô tả bộ ghép kênh nhận gì và cho ra gì.
- Giải thích vai trò của đường chọn trong mạch hai đường vào.
- Nêu được một chỗ trong CPU dùng bộ ghép kênh.
Cần biết trước
Chỉ cần biết tín hiệu số là các mức bật và tắt, tức một và không. Mọi thuật ngữ khác được giải thích trong bài.
Bộ ghép kênh nhận gì và cho ra gì?
Nó nhận nhiều đầu vào dữ liệu và một đầu vào điều khiển, rồi cho ra một đầu ra. Bộ ghép kênh là công tắc nhiều kênh, chọn một đầu vào dựa trên tín hiệu điều khiển rồi đưa nó ra đầu ra.
Số đầu vào có thể nhiều hơn hai. Bộ ghép kênh 4-to-1 có bốn đầu vào dữ liệu và hai đường chọn. Dù vậy, nó vẫn chỉ cho một đầu ra. Mạch cũng không bị giới hạn ở một dây: bộ ghép kênh làm việc được với tín hiệu một bit lẫn bus nhiều bit.
Mạch hai đường vào chọn tín hiệu thế nào?
Tín hiệu chọn nhận hai giá trị, nên chọn được một trong hai đầu vào. Bộ ghép kênh 2-to-1 đơn giản nhất có hai đầu vào dữ liệu, một đầu vào điều khiển và một đầu ra. Khi đầu vào điều khiển bằng không, đầu vào thứ nhất được đưa ra đầu ra; khi bằng một, đầu vào thứ hai được đưa ra.
Bên trong mạch chỉ có vài cổng logic: một cổng đảo, hai cổng AND ghép mỗi đầu vào dữ liệu với tín hiệu chọn đúng, và một cổng OR gộp kết quả. Cổng đảo tạo ra giá trị ngược của tín hiệu chọn. Mỗi cổng AND chỉ cho đầu vào của nó đi qua khi tín hiệu chọn khớp. Cổng OR gom kết quả thành một đầu ra, và vì chỉ một cổng AND mở nên chỉ một đầu vào đi qua.
- Hai đầu vào dữ liệu (đường vàng và đường đen)
- Đường được chọn đi ra (đường xanh) và đường không được chọn (nét đứt)
- Điểm nối
- Cần gạt chọn (đầu vào điều khiển)
Muốn chọn trong nhiều đầu vào hơn thì cần nhiều đường chọn hơn: bốn đầu vào cần hai đường, vì hai đường chọn tạo ra bốn tổ hợp khác nhau. Con số này suy ra từ cách đếm tổ hợp.
Ai quyết định tín hiệu chọn?
Một phần khác của mạch. Tín hiệu điều khiển của bộ ghép kênh đến từ các phần khác của mạch lớn hơn, thường là khối điều khiển của CPU.
Ví dụ trong CPU: sau mỗi lệnh phải chọn địa chỉ của lệnh kế tiếp. Lệnh thường thì đi tiếp theo thứ tự. Nhưng với lệnh rẽ nhánh, địa chỉ lệnh kế tiếp phải là một địa chỉ khác hẳn, tức đích rẽ nhánh. Hai địa chỉ này là hai đầu vào dữ liệu, khối điều khiển đặt tín hiệu chọn theo loại lệnh, và bộ ghép kênh đưa địa chỉ đúng ra đầu ra.
- Lệnh kế tiếp theo thứ tự (ô trên, đường vàng)
- Đích rẽ nhánh (ô dưới có mũi nhọn đỏ, đường đỏ)
- Bộ ghép kênh (hình thang) và đường ra (đường xanh)
- Địa chỉ lệnh kế tiếp (ô lớn bên phải)
- Đầu vào điều khiển (chân có chấm)
Ví dụ trong đời sống
Hãy nghĩ tới đường ray nơi hai tuyến nhập thành một: mỗi lần chỉ một đoàn tàu được đi, và người gạt ghi quyết định đoàn nào. Đầu vào dữ liệu là hai tuyến, tín hiệu chọn là cái cần gạt. Đây chỉ là hình dung.
Hiểu lầm thường gặp
Bộ ghép kênh trộn các tín hiệu vào nhau. Nó chỉ cho một tín hiệu đi qua, các tín hiệu khác không ảnh hưởng đầu ra.
Chỉ chọn được giữa hai đầu vào. Mạch có nhiều đầu vào, ví dụ 4-to-1 có bốn.
Bộ ghép kênh tự quyết định chọn gì. Tín hiệu chọn đến từ phần khác của mạch.
Câu hỏi thường gặp
Bộ ghép kênh có bao nhiêu đầu ra?
Một, dù có bao nhiêu đầu vào.
Đường chọn dùng để làm gì?
Để báo cho bộ ghép kênh biết nên đưa đầu vào nào ra đầu ra.
Bộ ghép kênh dùng ở đâu trong CPU?
Một chỗ là chọn địa chỉ lệnh kế tiếp giữa đi tiếp và rẽ nhánh.
Thuật ngữ trong bài
Tên tiếng Việt, tên tiếng Anh và nghĩa dùng trong bài. Di chuột, chạm hoặc dùng phím Tab tới từ có gạch chân chấm để xem giải thích ngay khi đọc.
- bộ ghép kênhmultiplexer
- Mạch chọn một trong nhiều tín hiệu vào và đưa nó ra một đầu ra.
- đường chọnselect line
- Đầu vào điều khiển cho bộ ghép kênh biết nên chọn đầu vào dữ liệu nào.
- đầu vào dữ liệudata input
- Đường mang tín hiệu mà bộ ghép kênh có thể chọn đưa ra đầu ra.
Bài này chưa được đánh dấu là đã xem
Thấy nội dung sai hoặc chưa an toàn?
Báo cho quản trị viên qua email. Thư có sẵn tên bài và đường dẫn.
Đọc thêm trong chủ đề này
Khởi độngVi mạch là gì?
Hiểu vi mạch, transistor và vỏ chip qua ví dụ điện thoại; phân biệt vật liệu bán dẫn với mạch điện tử đã được chế tạo.
5 phút đọc
Khởi độngBên trong một vi mạch có những gì?
Khám phá nền bán dẫn, transistor và vỏ chip; theo dõi cách các lớp này hợp thành linh kiện trong thiết bị điện tử.
5 phút đọc
Khởi độngTín hiệu số được biểu diễn bằng mức điện áp ra sao?
Hiểu cách chip phân biệt mức HIGH và LOW qua điện áp, ngưỡng logic của từng họ logic và vai trò công tắc transistor.
5 phút đọc
Khởi độngBit, byte và từ máy khác nhau thế nào?
Phân biệt bit, nibble, byte và từ máy theo độ dài; hiểu byte gồm các bit và vì sao độ dài từ máy phụ thuộc thiết kế bộ xử lý.
5 phút đọc
Nguồn
Các nguồn này viết cho người đọc lớn hơn. Nếu thấy khó, hãy đọc cùng người lớn.
- Multiplexer (Cafiero, University of Vermont)(mở trong thẻ mới)
University of VermontBậc A: cơ quan, tổ chức chuẩn hoặc nghiên cứuĐọc ngày 15 tháng 11, 2026
