Điện áp và dòng điện khác nhau thế nào?

• Pin
• Chiều dòng điện
• Bóng đèn

Bạn sẽ học được gì

• Phân biệt được điện áp, dòng điện và điện trở.
• Giải thích được vì sao mạch pin đơn giản cần vòng kín để có dòng duy trì.
• Nêu được điện trở làm dòng điện thay đổi ra sao.

Cần biết trước

Không cần kiến thức trước. Bạn chỉ cần từng thấy một chiếc đèn pin hoặc một cục pin là đủ.

Điện áp và dòng điện là gì?

Điện áp là độ chênh lệch thế năng điện trên mỗi đơn vị điện tích giữa hai điểm, còn dòng điện là tốc độ điện tích đi qua một điểm trong mạch.

Có một cách nhìn dễ nhớ: hãy hình dung một bể nước. Lượng nước là điện tích, áp suất nước là điện áp và dòng nước chảy là dòng điện. Bể nước giống một cục pin, nơi tích trữ một lượng năng lượng rồi giải phóng nó.

• Bể nước, giống pin
• Ống dẫn
• Dòng nước chảy

Trong phép so sánh này, áp suất nước thấp hơn đi cùng với dòng nước nhỏ hơn. Với đèn pin, điện áp giảm có thể khiến đèn mờ đi.

Vì sao mạch pin cần một vòng kín?

Trong mạch pin và đèn đơn giản, vòng kín tạo đường đi liên tục để dòng điện duy trì. Khi vòng bị hở, đèn không sáng liên tục.

Các linh kiện trong mạch, như bóng đèn, cho phép điều khiển điện tích và dùng nó để thực hiện công việc. Đèn sáng là một công việc như thế.

• Pin
• Dây dẫn khép kín
• Bóng đèn
• Chiều dòng điện

Điện trở thay đổi dòng điện như thế nào?

Điện trở là xu hướng của một vật liệu cản trở dòng điện tích. Trong phép so sánh với bể nước, sự cản trở dòng nước tương ứng với điện trở; ống hẹp hơn làm cản trở lớn hơn khi các điều kiện khác giữ nguyên.

Hai bể có cùng lượng nước và cùng áp suất, nhưng ống một bên hẹp hơn. Mạch có điện trở cao hơn cho ít điện tích chạy qua hơn, tức là dòng điện nhỏ hơn.

• Ống rộng, điện trở thấp
• Ống hẹp, điện trở cao
• Dòng lớn
• Dòng nhỏ

Với điện trở tuân theo định luật Ohm, công thức là V = I × R: V là điện áp (vôn), I là dòng điện (ampe), còn R là điện trở (ôm). Biết hai đại lượng thì có thể tính đại lượng còn lại.

Ví dụ trong đời sống

Hãy cùng người lớn nhìn một chiếc đèn pin. Pin là nguồn tạo điện áp, dây và bóng đèn tạo thành vòng kín, còn dòng điện chạy qua bóng đèn làm nó sáng. Thử hỏi: nếu ngắt một chỗ trên vòng, đèn còn sáng không?

Hiểu lầm thường gặp

Điện áp và dòng điện là một thứ. Điện áp là độ chênh lệch thế năng điện trên mỗi đơn vị điện tích giữa hai điểm, còn dòng điện là tốc độ điện tích đi qua một điểm trong mạch.

Điện trở cao làm dòng điện lớn hơn. Với cùng điện áp, mạch có điện trở cao hơn cho dòng điện nhỏ hơn.

Câu hỏi thường gặp

Điện áp là gì?

Điện áp là độ chênh lệch thế năng điện trên mỗi đơn vị điện tích giữa hai điểm. Trong hình ảnh bể nước, nó giống áp suất của nước.

Dòng điện là gì?

Dòng điện là tốc độ điện tích đi qua một điểm trong mạch. Trong hình ảnh bể nước, nó giống dòng nước chảy.

Điện trở là gì?

Điện trở là xu hướng của một vật liệu cản trở dòng điện tích. Ống càng hẹp thì càng giống điện trở cao.

Định luật Ohm dùng để làm gì?

Định luật Ohm cho phép tính một trong ba đại lượng khi đã biết hai đại lượng còn lại.

Tóm tắt

• Điện áp là độ chênh lệch thế năng điện trên mỗi đơn vị điện tích giữa hai điểm; dòng điện là tốc độ điện tích đi qua một điểm.
• Mạch pin và đèn cần vòng kín để duy trì dòng điện; linh kiện trong mạch giúp thực hiện công việc.
• Với cùng điện áp, điện trở cao hơn cho dòng điện nhỏ hơn, và định luật Ohm nối ba đại lượng này.