Vì sao cần hiểu robot dịch vụ?

• Con người
• Robot
• Nơi làm việc, ví dụ ngôi nhà

Bạn sẽ học được gì

• Nói được robot dịch vụ là gì và dùng cá nhân, dùng chuyên nghiệp nghĩa là gì.
• Kể tên những nơi robot dịch vụ giúp con người.
• Giải thích vì sao robot ở gần người cần được thiết kế và thử nghiệm cẩn thận.

Cần biết trước

Hãy đọc bài "Robot là gì?" trước. Bài đó giải thích ý tưởng cơ bản về robot.

Robot dịch vụ là gì?

IEEE mô tả robot dịch vụ là robot làm nhiệm vụ hữu ích ngoài phạm vi tự động hóa công nghiệp thông thường, phân biệt nhóm này theo mục đích sử dụng chứ không theo cấu hình phần cứng. IEEE dẫn định nghĩa của ISO 8373:2021: robot dịch vụ dùng cho cá nhân hoặc chuyên nghiệp, thực hiện nhiệm vụ hữu ích cho con người hoặc thiết bị.

Cùng một robot có thể thuộc nhóm nào cũng được. Robot giao thuốc trong bệnh viện được xếp là robot dịch vụ chuyên nghiệp. Cùng nền tảng đó, nếu cấu hình để giúp việc trong nhà, thì thuộc loại dùng cá nhân.

• Nhà ở (dùng cá nhân)
• Nơi làm việc có dấu cộng, như bệnh viện (dùng chuyên nghiệp)
• Robot

Robot dịch vụ cũng có một mức tự chủ nhất định, tức là khả năng tự hành động. Mức tự chủ trải từ một phần, khi người điều khiển theo dõi và can thiệp, tới hoàn toàn.

Robot dịch vụ giúp chúng ta ở đâu?

Robot dịch vụ giúp ở nhiều nơi con người sống và làm việc. Một nguồn liệt kê chăm sóc sức khỏe, gia đình và cửa hàng trong số đó.

Trong chăm sóc sức khỏe và chăm sóc người lớn tuổi, chúng hỗ trợ việc di chuyển bệnh nhân, giao thuốc và phục hồi chức năng. Trong gia đình, chúng làm các việc như lau sàn, cắt cỏ và theo dõi an ninh. Trong bán lẻ và dịch vụ khách sạn, nhà hàng, chúng quản lý hàng tồn, dẫn đường cho khách và mang đồ ăn.

• Chăm sóc sức khỏe
• Gia đình
• Cửa hàng

Vì sao robot dịch vụ phải được làm cẩn thận?

Robot dịch vụ cần được thiết kế cẩn thận vì chúng có thể làm việc gần con người. Chúng thường hoạt động ở môi trường không có cấu trúc sẵn, có người dùng chưa qua đào tạo. Vì vậy cần tương tác vật lý an toàn và hành vi thích nghi.

Môi trường không có cấu trúc là nơi điều kiện và vị trí đồ vật có thể thay đổi, ví dụ phòng khách. Ở đó robot gặp ghế, thú cưng và khách mà nó chưa từng thấy.

Thử nghiệm cho biết robot thật sự làm được gì. Phòng thử nghiệm Robot của NIST là phòng thí nghiệm phát triển các phương pháp thử tiêu chuẩn để đo hiệu năng của robot. NIST cũng đề xuất một bộ chuẩn gồm các nhiệm vụ cơ bản, đại diện cho khả năng tối thiểu mà người ta mong đợi ở robot hình người bán trên thị trường, dù dùng trong công nghiệp, gia đình, chăm sóc sức khỏe hay lĩnh vực khác. Robot hình người là robot có dáng giống người.

• Robot sau hàng rào bảo vệ
• Robot giữa mọi người
• Cầu thang dùng để thử robot

Robot dịch vụ có giúp được trong không gian không?

Có. Robot Astrobee của NASA là những trợ thủ bay tự do bên trong Trạm Vũ trụ Quốc tế. NASA cho biết Astrobee sẽ giúp phi hành gia giảm thời gian làm việc thường ngày, để họ tập trung vào những việc chỉ con người làm được.

Robot Astrobee được thiết kế để làm các việc như kiểm kê và ghi hình các thí nghiệm của phi hành gia bằng camera tích hợp. Chúng làm việc tự động hoặc được điều khiển từ xa bởi phi hành gia, kiểm soát viên chuyến bay hoặc nhà nghiên cứu trên mặt đất.

• Trạm không gian
• Robot hình khối bay tự do
• Phi hành gia

Ví dụ trong đời sống

Hãy nhớ lần gần nhất bạn thấy một cỗ máy giúp người: máy lau sàn ở nhà, xe giao đồ trong bệnh viện hay robot dẫn khách trong cửa hàng. Hãy hỏi một người lớn xem nơi nào gần bạn có robot, rồi đoán xem đó là dùng cá nhân hay dùng chuyên nghiệp.

Hiểu lầm thường gặp

Chỉ nhà máy mới có robot. Robot dịch vụ làm việc trong nhà, bệnh viện, cửa hàng và cả trạm không gian, và chúng làm những việc hữu ích cho con người.

Robot luôn phải hoạt động hoàn toàn tự chủ. Mức tự chủ trải từ một phần tới hoàn toàn, nên có robot dịch vụ làm việc cùng người điều khiển theo dõi và can thiệp.

Câu hỏi thường gặp

Robot dịch vụ cá nhân và chuyên nghiệp khác nhau thế nào?

Khác nhau ở cách dùng robot. Cùng một nền tảng là chuyên nghiệp khi giao thuốc trong bệnh viện và là cá nhân khi được cấu hình để giúp việc trong nhà.

Vì sao phải thử nghiệm robot dịch vụ?

Thử nghiệm đo hiệu năng robot bằng các phương pháp tiêu chuẩn. NIST có một phòng thí nghiệm phát triển các phương pháp thử như vậy.

Robot dịch vụ có làm việc trong không gian không?

Có. Robot Astrobee của NASA được thiết kế để hỗ trợ các việc thường ngày trên trạm không gian, như kiểm kê.

Tóm tắt

• Robot dịch vụ thực hiện các nhiệm vụ hữu ích cho con người hoặc thiết bị, dùng cá nhân hoặc chuyên nghiệp.
• Robot dịch vụ giúp trong chăm sóc sức khỏe, trong gia đình và trong bán lẻ, khách sạn, nhà hàng.
• Robot dịch vụ thường hoạt động gần người dùng chưa qua đào tạo, nên cần tương tác an toàn và thử nghiệm; Astrobee được thiết kế để hỗ trợ phi hành gia trong không gian.